Over Zorgnetwerken verbinden

Samenlevingsopbouw West-Vlaanderen ontwikkelt en ondersteunt sinds 2005 zorgnetwerken. Sinds 2011 gaan we na of en hoe zorgnetwerken ook een rol kunnen opnemen bij lokale armoedebestrijding. Hiervoor gingen we een partnerschap aan met Cera.

Sinds 2015 werken we nauw samen met de collega-instituten Samenlevingsopbouw en Cera aan ontwikkelings- en ondersteuningspistes voor de zorgnetwerken. In het project "Zorgnetwerken verbinden" (juni 2015 - juni 2017) willen we:

  • het zorgnetwerkmodel verder ontwikkelen en ruimer bekendmaken in Vlaanderen
  • een ondersteuningsaanbod uitwerken voor starters en lopende zorgnetwerkinitiatieven
  • partnerschappen verkennen om verschillende maatschappelijk kwetsbare groepen te bereiken
  • initiatieven nemen om het zorgnetwerkmodel te verankeren

Sturende maatschappelijke tendensen

Sinds enkele jaren wordt onze samenleving geconfronteerd met een aantal maatschappelijk tendensen, waardoor de toegankelijkheid van dienstverlening, in het bijzonder voor maatschappelijk kwetsbare groepen (zorgbehoevenden, senioren, maatschappelijk kwetsbare gezinnen,…), onder druk komt te staan.

 Schaalvergroting, fusies en centralisatie van dienstverlening

 Specialisering en versnippering van diensten

 Inkrimpen van sociale netwerken en een stijgende individualisering

Daartegenover is er de tendens tot vermaatschappelijking van de zorg die zich op diverse terreinen doortrekt (bejaardenzorg,  geestelijke gezondheidszorg, zorg voor personen met een handicap, , …) waarbij het sociaal netwerk van zorgbehoevenden om aan hun hulp- of zorgvragen tegemoet te komen duidelijker in het vizier komen.


Wat is een zorgnetwerk?

“Een zorgnetwerk is een lokale voorziening die een aanvullend dienstenaanbod brengt bij kwetsbare mensen. Dat gebeurt via nauwe samenwerking tussen (1) de netwerkcoördinator, (2) vrijwilligers en
(3) lokale actoren. De netwerkcoördinator stuurt de werking en bouwt bruggen tussen de verschillende partijen. Vrijwilligers ondersteunen kwetsbare mensen. Ze merken ook eventuele verborgen noden op tijdens het uitvoeren van (verjaardags)bezoekjes,  huiswerkbegeleiding, kookactiviteiten, ontmoeting of allerlei kleine (zorg)taken (bv. vervoer, boodschappen, kleine klusjes zoals was ophangen, ,...). De vrijwilligers verwijzen, waar mogelijk, door naar de passende dienst en signaleren nieuwe niet-beantwoorde noden aan de netwerkcoördinator.”

Naast deze definitie die vorm kreeg vanuit de praktijk, legde het onderzoek van HOWEST 6 basiscriteria vast, waar zorgnetwerken gedeeltelijk of volledig aan voldoen:
- het gaat om een vrijwilligerswerking;
- ondersteund door een professional of een professionele organisatie;
- die aanvullend werkt op het bestaande aanbod qua hulp-, dienst- en zorgverlening;
- die ingebed zit in een netwerking met betrokken diensten/actoren;
- die een signaalfunctie vervult ten aanzien van professionele diensten;
- vaak in een plattelandscontext.

 

Werkingsprincipes van een zorgnetwerk

Ook de manier waarop zorgnetwerken aan de slag gaan is kenmerkend.
Een aantal werkingsprincipes die zorgnetwerken hanteren zijn:

 Signaalfunctie

 Informatiefunctie

 Proactief en outreachend handelen

 Samenwerking en integrale aanpak

 Maatgericht werk

 Groepsgerichte en buurtgerichte werking

Coördinatie en matching van vrijwilligers, hulpvragen en doorverwijzing naar dienst- en hulpverlening is een zéér belangrijke voorwaarde  voor kans op slagen. Dit  zo nabij mogelijk én  in combinatie met een sterk vormings- en ondersteuningsbeleid voor de vrijwilligers.


Zorgnetwerken in Vlaanderen en binnen het Vlaamse beleid

Ondertussen zijn de zorgnetwerken reeds uitgebouwd in verschillende gemeenten, verspreid over  gans Vlaanderen. Een overzicht vindt u hier (link naar kaartje op website ontknoop.be)
Alleen al in West-Vlaanderen waren er eind 2011 11 zorgnetwerken actief in 16 gemeenten. In deze West-Vlaamse zorgnetwerken waren samen 500 vrijwilligers actief die meer dan 1000 cliënten hielpen met ongeveer 10000 prestaties.

Zorgnetwerken zijn reeds opgenomen in het Vlaams ActiePlan Armoedestrijding (VAPA) als actie 33 ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting: ‘de Vlaamse overheid gaat na op welke wijze de Zoro-projecten gefinancierd kunnen worden’.
Desondanks blijft het uitbouwen en investeren in een zorgnetwerk nog steeds een lokale beleidskeuze en dus een lokale investering.


Zorgnetwerken : good practice en innovatief

Zorgnetwerken kregen recent ook het Flanders’care project partner label  ‘Slimmer zorgen voor morgen’ voor hun innovatief werk. Meer over Flanders'Care hier.  

       

 

 Het filmpje over zorgnetwerken dat werd voorgesteld op het 'Slimmer zorgen voor morgen'-forum (22.04.2014) vind je hieronder.

 

 

 Samenwerken 

Om zorgnetwerken te realiseren is samenwerken cruciaal zowel lokaal als bovenlokaal. Zorgnetwerken zijn dan ook het resultaat van samenwerking met tal van lokale besturen, Cera cvba, HOWEST, Provincie West-Vlaanderen, ...

Zorgnetwerken aan het werk

Wil je weten hoe een zorgnetwerk in de praktijk werkt? Bekijk dan dit filmpje. 

Meer info

Samenlevingsopbouw werkt aan zorgnetwerken tegen onderbescherming

Zorgnetwerken werken outreachend, brengen informatie op maat tot bij mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie, dragen bij tot een ondersteunende omgeving door te werken aan de toegankelijkheid van dienst- en hulpverlening én versterken informele netwerken. Meer info.

Meer info

Het is voor ons een positieve ervaring! We zien ook duidelijk een verschil bij ons zoontje: zijn woordjes zijn veel verbeterd. Hij is zelfs losser geworden. Meestal is hij bedeesd maar met Trees (vrijwilliger) klikte het direct.
mama/gebruiker voorlezen bij kleuters door ZOHRABekijk alle quotes